CÔNG TY LUẬT TNHH PHONG GIA

Chọn luật Trung Quốc trong hợp đồng với đối tác Việt Nam: được không và rủi ro gì?

Chọn luật Trung Quốc trong hợp đồng với đối tác Việt Nam là việc được phép khi hợp đồng có yếu tố nước ngoài (khoản 2 Điều 663, khoản 1 Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015), trừ các trường hợp tại khoản 4, 5 và 6 Điều 683. Đồng ý điều khoản này mà chưa hiểu rõ điều kiện và rủi ro đi kèm có thể đặt doanh nghiệp Việt vào thế bất lợi đáng kể khi tranh chấp thực sự phát sinh.

1. Có được chọn luật Trung Quốc trong hợp đồng với đối tác Việt Nam không?

Được, khi hợp đồng có yếu tố nước ngoài: các bên được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng (khoản 1 Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015).

Chọn luật Trung Quốc trong hợp đồng với đối tác Việt Nam – phân tích pháp lý
Thỏa thuận chọn luật áp dụng trong hợp đồng có yếu tố nước ngoài – quy định pháp luật Việt Nam

1.1. Nguyên tắc tự do thỏa thuận trong quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài

Pháp luật Việt Nam thừa nhận quyền tự do lựa chọn luật áp dụng trong quan hệ hợp đồng có yếu tố nước ngoài. Khoản 1 Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“1. Các bên trong quan hệ hợp đồng được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng đối với hợp đồng, trừ trường hợp quy định tại các khoản 4, 5 và 6 Điều này. Trường hợp các bên không có thoả thuận về pháp luật áp dụng thì pháp luật của nước có mối liên hệ gắn bó nhất với hợp đồng đó được áp dụng.”

Đối với giao dịch thương mại, khoản 2 Điều 5 Luật Thương mại 2005 quy định:

“2. Các bên trong giao dịch thương mại có yếu tố nước ngoài được thoả thuận áp dụng pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế nếu pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế đó không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.”

Theo đó, khi hợp đồng mang yếu tố nước ngoài, các bên có thể thỏa thuận chọn luật nước ngoài, kể cả pháp luật Trung Quốc, để điều chỉnh quyền và nghĩa vụ của mình. Thỏa thuận chọn luật nước ngoài trong hợp đồng vì vậy không phải là điều bị cấm.

Quyền tự do này tuy vậy không tuyệt đối. Giới hạn được quy định tại các khoản 4, 5 và 6 Điều 683 và Điều 670 Bộ luật Dân sự 2015.

1.2. Trường hợp nào bắt buộc phải áp dụng pháp luật Việt Nam?

Dù các bên đã thỏa thuận chọn luật Trung Quốc, vẫn có những trường hợp pháp luật do các bên lựa chọn phải nhường chỗ, không phụ thuộc vào ý chí của các bên. Khoản 4 và khoản 5 Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“4. Trường hợp hợp đồng có đối tượng là bất động sản thì pháp luật áp dụng đối với việc chuyển giao quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản là bất động sản, thuê bất động sản hoặc việc sử dụng bất động sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ là pháp luật của nước nơi có bất động sản.

5. Trường hợp pháp luật do các bên lựa chọn trong hợp đồng lao động, hợp đồng tiêu dùng có ảnh hưởng đến quyền lợi tối thiểu của người lao động, người tiêu dùng theo quy định của pháp luật Việt Nam thì pháp luật Việt Nam được áp dụng.”

2. Điều kiện để điều khoản chọn luật Trung Quốc có hiệu lực

Hợp đồng phải có yếu tố nước ngoài (khoản 2 Điều 663) và hậu quả áp dụng không trái nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam (Điều 670).

2.1. Hợp đồng thế nào là có yếu tố nước ngoài?

Điều kiện tiên quyết để thỏa thuận chọn luật Trung Quốc có giá trị pháp lý là hợp đồng phải thực sự có yếu tố nước ngoài theo định nghĩa của Bộ luật Dân sự năm 2015. Khoản 2 Điều 663 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“2. Quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài là quan hệ dân sự thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Có ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân, pháp nhân nước ngoài;

b) Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra tại nước ngoài;

c) Các bên tham gia đều là công dân Việt Nam, pháp nhân Việt Nam nhưng đối tượng của quan hệ dân sự đó ở nước ngoài.”

Với hợp đồng thương mại Việt – Trung, điểm a khoản 2 Điều 663 được đáp ứng khi có ít nhất một bên tham gia là pháp nhân nước ngoài.

2.2. Nội dung luật Trung Quốc không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam

Ngay cả khi điều kiện về yếu tố nước ngoài đã được thỏa mãn, luật Trung Quốc được chọn vẫn phải qua thêm một bộ lọc: không được trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, thường được gọi là nguyên tắc trật tự công cộng.

Điểm a khoản 1 Điều 670 Bộ luật Dân sự 2015 quy định pháp luật nước ngoài được dẫn chiếu đến không được áp dụng khi “Hậu quả của việc áp dụng pháp luật nước ngoài trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam”; khi đó, theo khoản 2 Điều này, pháp luật Việt Nam được áp dụng. Khái niệm “nguyên tắc cơ bản” có phạm vi khá rộng và phụ thuộc nhiều vào diễn giải, nên điều khoản chọn luật có thể bị vô hiệu hóa bất ngờ ở giai đoạn tranh chấp.

3. Những rủi ro pháp lý khi chọn luật Trung Quốc

Bên chọn pháp luật nước ngoài có nghĩa vụ cung cấp pháp luật đó cho Tòa án (khoản 1 Điều 481 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

Rủi ro chọn luật Trung Quốc trong tranh chấp hợp đồng tại Việt Nam
Các rủi ro pháp lý thực tế khi áp dụng luật Trung Quốc trong hợp đồng giải quyết tại Việt Nam

Chọn luật Trung Quốc trong hợp đồng với đối tác Việt Nam kéo theo các nghĩa vụ và hệ quả pháp lý sau.

3.1. Khó khăn trong việc cung cấp và chứng minh nội dung luật nước ngoài

Một trong những rủi ro lớn nhất khi chọn luật Trung Quốc là gánh nặng chứng minh nội dung pháp luật nước ngoài trước cơ quan giải quyết tranh chấp tại Việt Nam. Trách nhiệm xác định và cung cấp pháp luật nước ngoài được quy định tại Điều 481 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

“1. Trường hợp đương sự được quyền lựa chọn pháp luật áp dụng là pháp luật nước ngoài và đã lựa chọn áp dụng pháp luật nước ngoài đó thì có nghĩa vụ cung cấp pháp luật nước ngoài đó cho Tòa án đang giải quyết vụ việc dân sự. Các đương sự chịu trách nhiệm về tính chính xác và hợp pháp của pháp luật nước ngoài đã cung cấp.

Trường hợp các đương sự không thống nhất được với nhau về pháp luật nước ngoài hoặc trong trường hợp cần thiết, Tòa án yêu cầu Bộ Tư pháp, Bộ ngoại giao, cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài hoặc thông qua Bộ ngoại giao đề nghị cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài tại Việt Nam cung cấp pháp luật nước ngoài;

(…)

3. Tòa án có thể yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có chuyên môn về pháp luật nước ngoài cung cấp thông tin về pháp luật nước ngoài;

4. Hết thời hạn 06 tháng, kể từ ngày Tòa án yêu cầu cung cấp pháp luật nước ngoài theo quy định tại Điều này mà không có kết quả thì Tòa án áp dụng pháp luật của Việt Nam để giải quyết vụ việc dân sự đó.”

Như vậy, khi các bên đã chọn luật Trung Quốc, nghĩa vụ cung cấp nội dung luật Trung Quốc cho Tòa án và trách nhiệm về tính chính xác của nó thuộc về chính các đương sự.

Nếu nội dung luật Trung Quốc không xác định được, Tòa án áp dụng pháp luật Việt Nam. Căn cứ là điểm b khoản 1 Điều 670 Bộ luật Dân sự 2015, theo đó pháp luật nước ngoài không được áp dụng khi “Nội dung của pháp luật nước ngoài không xác định được mặc dù đã áp dụng các biện pháp cần thiết theo quy định của pháp luật tố tụng”, và khoản 2 Điều này, theo đó pháp luật Việt Nam được áp dụng.

3.2. Rủi ro bị Tòa án Việt Nam tuyên điều khoản chọn luật vô hiệu

Nguy cơ điều khoản chọn luật bị tuyên vô hiệu đến từ hai hướng. Trước hết, nếu Tòa án xác định hợp đồng không thực sự có yếu tố nước ngoài theo quy định, thỏa thuận chọn luật Trung Quốc sẽ không còn căn cứ để tồn tại.

Hướng thứ hai là trường hợp trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam (điểm a khoản 1 Điều 670 Bộ luật Dân sự 2015, đã trích tại mục 2.2). Khi một điều khoản hợp đồng chịu sự điều chỉnh của luật Trung Quốc lại dẫn đến hậu quả trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, pháp luật nước ngoài không được áp dụng và pháp luật Việt Nam được áp dụng (khoản 2 Điều 670).

3.3. Chi phí và thời gian giải quyết tranh chấp gia tăng

Khi đương sự đã lựa chọn áp dụng pháp luật nước ngoài, khoản 1 Điều 481 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định đương sự có nghĩa vụ cung cấp pháp luật nước ngoài đó cho Tòa án đang giải quyết vụ việc dân sự và chịu trách nhiệm về tính chính xác và hợp pháp của pháp luật nước ngoài đã cung cấp. Hết thời hạn 06 tháng, kể từ ngày Tòa án yêu cầu cung cấp pháp luật nước ngoài mà không có kết quả thì Tòa án áp dụng pháp luật của Việt Nam để giải quyết vụ việc dân sự đó (khoản 4 Điều 481). Tài liệu, chứng cứ bằng tiếng nước ngoài giao nộp cho Tòa án phải kèm theo bản dịch sang tiếng Việt, được công chứng, chứng thực hợp pháp (khoản 3 Điều 96).

Ngoài ra, nếu tranh chấp được giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài ở Trung Quốc và bản án, phán quyết cần được thi hành tại Việt Nam, doanh nghiệp phải trải qua thêm thủ tục công nhận và cho thi hành. Đối với bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài, khoản 1 Điều 423 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định:

“1. Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài sau đây được xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam:

a) Bản án, quyết định về dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, quyết định về tài sản trong bản án, quyết định hình sự, hành chính của Tòa án nước ngoài được quy định tại điều ước quốc tế mà nước đó và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; (…)”

Đối với phán quyết trọng tài, khoản 1 Điều 424 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định:

“1. Phán quyết của Trọng tài nước ngoài sau đây được xem xét công nhận và cho thi hành tại Việt Nam:

a) Phán quyết của Trọng tài nước ngoài mà nước đó và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cùng là thành viên của điều ước quốc tế về công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài;

b) Phán quyết của Trọng tài nước ngoài không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này trên cơ sở nguyên tắc có đi có lại.”

Giữa Việt Nam và Trung Quốc có Hiệp định tương trợ tư pháp về các vấn đề dân sự và hình sự năm 1998; việc công nhận và thi hành quyết định của Tòa án được quy định tại các Điều 15 đến 20 của Hiệp định.

3.4. Tình huống giả định

(Tình huống giả định) Một công ty Trung Quốc và một công ty Việt Nam ký hợp đồng mua bán thiết bị trị giá 3.000.000.000 đồng, chọn pháp luật Trung Quốc và giải quyết tranh chấp tại Tòa án Việt Nam. Một bên là pháp nhân nước ngoài nên quan hệ có yếu tố nước ngoài (điểm a khoản 2 Điều 663 Bộ luật Dân sự 2015) và các bên được thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng (khoản 1 Điều 683). Khi tranh chấp, đương sự đã lựa chọn pháp luật nước ngoài có nghĩa vụ cung cấp pháp luật đó cho Tòa án và chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của nội dung đã cung cấp (khoản 1 Điều 481 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Nếu nội dung pháp luật nước ngoài không xác định được, hoặc hậu quả của việc áp dụng trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, thì pháp luật nước ngoài không được áp dụng (khoản 1 Điều 670 Bộ luật Dân sự 2015). Nếu hợp đồng là thuê nhà xưởng tại Việt Nam thì việc thuê bất động sản theo pháp luật của nước nơi có bất động sản (khoản 4 Điều 683).

4. Lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp

Chọn luật áp dụng và chọn cơ quan giải quyết tranh chấp là hai vấn đề độc lập, cần thỏa thuận riêng trong hợp đồng.

4.1. Sự phối hợp giữa luật áp dụng và cơ quan giải quyết tranh chấp

Nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn giữa việc chọn luật áp dụng và việc chọn cơ quan giải quyết tranh chấp. Đây là hai vấn đề độc lập và cần được thỏa thuận riêng trong hợp đồng. Các bên có thể chọn luật Trung Quốc để điều chỉnh nội dung hợp đồng nhưng vẫn chọn Tòa án Việt Nam hoặc Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) làm cơ quan giải quyết tranh chấp, và ngược lại.

Sự kết hợp giữa luật áp dụng và cơ quan giải quyết tranh chấp vì thế cần được tính toán cẩn thận. Nếu chọn luật Trung Quốc nhưng giải quyết tranh chấp tại Việt Nam, gánh nặng chứng minh pháp luật nước ngoài đặt lên vai các bên, trong khi Tòa án Việt Nam vẫn áp dụng quy tắc tố tụng của mình. Nên chọn trọng tài hay Tòa án được so sánh tại bài Tranh chấp Việt – Trung: chọn trọng tài hay tòa án.

4.2. Hỗ trợ từ Luật sư Tiếng Trung

Trước khi đồng ý hoặc đề xuất điều khoản chọn luật Trung Quốc trong bất kỳ hợp đồng nào với đối tác Việt Nam, doanh nghiệp nên tham vấn luật sư có kinh nghiệm thực tế với cả pháp luật Việt Nam lẫn pháp luật Trung Quốc. Đó không phải thủ tục hình thức mà là điều kiện để điều khoản ấy phát huy hiệu lực khi cần đến.

Một bản hợp đồng soạn chuẩn xác cần chỉ rõ luật nào áp dụng cho phần nào của hợp đồng, bản ngôn ngữ nào có giá trị pháp lý, cơ chế giải quyết tranh chấp nào phù hợp với cả hai hệ thống pháp luật, và bản dịch hợp đồng có được dịch thuật, chứng thực theo đúng quy định hay không. Thiếu bất kỳ yếu tố nào trong số này, một điều khoản tưởng như có lợi có thể trở thành điểm yếu trong tranh chấp. Cách đối chiếu hai bản ngôn ngữ trước khi ký được trình bày tại bài Rà soát hợp đồng song ngữ Việt – Trung trước khi ký.

Chọn luật Trung Quốc trong hợp đồng với đối tác Việt Nam không phải là điều bị cấm. Nhưng để điều khoản đó thực sự bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, cần một nền tảng pháp lý vững và chiến lược soạn thảo rõ ràng ngay từ đầu. Nếu doanh nghiệp đang nhận đề xuất chọn luật Trung Quốc từ phía đối tác, hoặc đang chuẩn bị ký hợp đồng thương mại Việt – Trung, thời điểm nên trao đổi với luật sư chuyên môn là trước khi ký, không phải sau khi tranh chấp đã xảy ra.

Nếu Quý doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ hoặc trao đổi về vấn đề nêu trong bài, đội ngũ Luật sư Tiếng Trung có thể hỗ trợ và làm việc trực tiếp bằng tiếng Trung; xem thêm tại dịch vụ tư vấn hợp đồng.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Có được chọn luật Trung Quốc trong hợp đồng với đối tác Việt Nam không?

Có. Khoản 1 Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015 cho các bên thỏa thuận lựa chọn pháp luật áp dụng đối với hợp đồng, trừ các khoản 4, 5 và 6. Với giao dịch thương mại, khoản 2 Điều 5 Luật Thương mại 2005 yêu cầu pháp luật nước ngoài không trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam.

5.2. Hợp đồng không có yếu tố nước ngoài có được chọn luật Trung Quốc không?

Không. Điều kiện tiên quyết là hợp đồng có yếu tố nước ngoài theo khoản 2 Điều 663 Bộ luật Dân sự 2015: có ít nhất một bên là cá nhân, pháp nhân nước ngoài; hoặc việc xác lập, thay đổi, thực hiện, chấm dứt quan hệ xảy ra tại nước ngoài; hoặc đối tượng của quan hệ ở nước ngoài.

5.3. Hợp đồng thuê bất động sản tại Việt Nam có áp dụng được luật Trung Quốc cho việc thuê không?

Không. Khoản 4 Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015 quy định pháp luật áp dụng đối với việc chuyển giao quyền sở hữu, quyền khác đối với bất động sản, thuê bất động sản hoặc dùng bất động sản để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ là pháp luật của nước nơi có bất động sản.

5.4. Hợp đồng lao động chọn luật Trung Quốc thì pháp luật Việt Nam có còn được áp dụng không?

Có, trong trường hợp nêu tại khoản 5 Điều 683 Bộ luật Dân sự 2015: pháp luật do các bên lựa chọn trong hợp đồng lao động có ảnh hưởng đến quyền lợi tối thiểu của người lao động theo quy định của pháp luật Việt Nam thì pháp luật Việt Nam được áp dụng.

5.5. Bên đã chọn luật Trung Quốc có phải cung cấp luật đó cho Tòa án Việt Nam không?

Có. Khoản 1 Điều 481 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định đương sự đã lựa chọn áp dụng pháp luật nước ngoài có nghĩa vụ cung cấp pháp luật nước ngoài đó cho Tòa án đang giải quyết vụ việc và chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của pháp luật đã cung cấp.

5.6. Sau bao lâu không có kết quả cung cấp pháp luật nước ngoài thì Tòa án áp dụng pháp luật Việt Nam?

06 tháng kể từ ngày Tòa án yêu cầu cung cấp pháp luật nước ngoài. Khoản 4 Điều 481 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định hết thời hạn này mà không có kết quả thì Tòa án áp dụng pháp luật của Việt Nam để giải quyết vụ việc dân sự đó.

5.7. Phán quyết của Trọng tài nước ngoài có được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam không?

Có thể được xem xét. Khoản 1 Điều 424 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định xem xét công nhận và cho thi hành khi nước đó và Việt Nam cùng là thành viên điều ước quốc tế về công nhận và cho thi hành phán quyết của Trọng tài nước ngoài, hoặc trên cơ sở nguyên tắc có đi có lại.

Đồng hành cùng doanh nghiệp Việt – Trung

Đội ngũ Luật sư Tiếng Trung – Công ty Luật TNHH Phong Gia tư vấn trực tiếp bằng tiếng Trung, đồng hành cùng doanh nghiệp từ đàm phán, soạn thảo hợp đồng đến giải quyết tranh chấp.

📞 0912 085 076

🌐 luatsutiengtrung.vn

*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ vụ việc cụ thể nào. Để biết thêm chi tiết, hãy liên hệ Luật sư!

Chia sẻ:
Facebook
Email
X

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN
Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN: ai phải mở, giao dịch nào bắt buộc đi qua tài khoản, cách mở, đóng tài khoản và mức phạt khi làm sai.
Văn phòng đại diện hay công ty con tại Việt Nam cho doanh nghiệp Trung Quốc
So sánh văn phòng đại diện, chi nhánh và công ty con của doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam: quyền kinh doanh, thủ tục cấp phép, thời hạn và mức phạt khi văn phòng đại diện làm sai chức năng.
Thẩm định pháp lý nhà xưởng trước khi mua: danh mục cần kiểm tra
Danh mục hồ sơ cần kiểm tra trước khi mua nhà xưởng tại Việt Nam: Giấy chứng nhận, thời hạn và hình thức thuê đất, giấy phép xây dựng, hoàn công, phòng cháy chữa cháy, môi trường, kèm quy định riêng cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Kết hôn với người Trung Quốc – nhẫn cưới, chữ song hỷ và sách luật, Luật sư Tiếng Trung
Bên Trung Quốc phải đáp ứng điều kiện kết hôn của cả luật Trung Quốc và luật Việt Nam. Bài nêu hồ sơ, nơi đăng ký, chứng nhận Apostille và mức phạt theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP.

đặt lịch tư vấn

Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bạn 24/7. Hãy chọn phương thức thuận tiện nhất để kết nối với đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi.

Tượng nữ thần công lý – Luật sư Tiếng Trung
Tranh thủy mặc núi non
扫码添加微信:anfa336688(Luật sư Tiếng Trung)
微信号:anfa336688