CÔNG TY LUẬT TNHH PHONG GIA

Nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam: làm gì khi thương hiệu bị chiếm chỗ?

Nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam là hệ quả của nguyên tắc nộp đơn đầu tiên tại khoản 2 Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ. Khi một bên thứ ba nộp đơn đăng ký nhãn hiệu của Quý doanh nghiệp tại Việt Nam trước cả khi doanh nghiệp chính thức vào thị trường, họ có thể trở thành chủ sở hữu hợp pháp theo pháp luật Việt Nam. Hiểu rõ cơ chế này và hành động đúng thời điểm là điều kiện để bảo vệ thương hiệu một cách thực chất.

1. Thực trạng nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam

Văn bằng bảo hộ được cấp cho đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất (khoản 2 Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ).

Nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam theo nguyên tắc nộp đơn đầu tiên
Thực trạng nhãn hiệu bị chiếm đoạt tại Việt Nam theo nguyên tắc First-to-file

1.1. Nguyên tắc nộp đơn đầu tiên (First-to-file)

Việt Nam áp dụng nguyên tắc nộp đơn đầu tiên (First-to-file). Đối với nhãn hiệu, khoản 2 Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ quy định:

“2. Trong trường hợp có nhiều đơn của nhiều người khác nhau đăng ký các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhau dùng cho các sản phẩm, dịch vụ trùng hoặc tương tự với nhau hoặc trường hợp có nhiều đơn của cùng một người đăng ký các nhãn hiệu trùng dùng cho các sản phẩm, dịch vụ trùng nhau thì văn bằng bảo hộ chỉ được cấp cho nhãn hiệu trong đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất trong số những đơn đáp ứng các điều kiện để được cấp văn bằng bảo hộ.”

Văn bằng bảo hộ vì vậy được cấp cho người nộp đơn hợp lệ sớm nhất, không phải cho người sử dụng nhãn hiệu đầu tiên trên thực tế. Riêng đối với nhãn hiệu nổi tiếng, quyền sở hữu công nghiệp được xác lập trên cơ sở sử dụng, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký (điểm a khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ); tiêu chí đánh giá nhãn hiệu nổi tiếng được quy định tại Điều 75 Luật Sở hữu trí tuệ.

1.2. Tại sao doanh nghiệp Trung Quốc thường là đối tượng bị nhắm đến?

Vì văn bằng bảo hộ được cấp cho đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất (khoản 2 Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ), nhãn hiệu nước ngoài chưa nộp đơn tại Việt Nam có thể bị người khác nộp đơn trước.

Hành vi này thường được gọi là chiếm đoạt nhãn hiệu, hay “trademark squatting”. Luật Sở hữu trí tuệ xử lý trường hợp này bằng căn cứ người nộp đơn đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu (điểm b khoản 1 Điều 117, điểm a khoản 1 Điều 96).

2. Hậu quả nghiêm trọng khi thương hiệu bị chiếm chỗ

Chủ sở hữu được cấp văn bằng có quyền ngăn cấm người khác sử dụng nhãn hiệu (khoản 1 Điều 123, khoản 1 Điều 125 Luật Sở hữu trí tuệ).

2.1. Nguy cơ bị kiện ngược vì xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Chủ sở hữu nhãn hiệu đã được cấp văn bằng bảo hộ có quyền sử dụng, cho phép người khác sử dụng và ngăn cấm người khác sử dụng nhãn hiệu (khoản 1 Điều 123, khoản 1 Điều 125 Luật Sở hữu trí tuệ). Vì vậy, khi nhãn hiệu đã được cấp văn bằng bảo hộ cho bên thứ ba, bên đó có căn cứ yêu cầu doanh nghiệp gốc ngừng sử dụng nhãn hiệu tại Việt Nam. Các biện pháp hành chính, dân sự và hình sự đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được phân tích tại bài Xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

2.2. Mất quyền kiểm soát phân phối và phát triển thị trường

Quyền sử dụng, cho phép người khác sử dụng, ngăn cấm người khác sử dụng và định đoạt nhãn hiệu thuộc về chủ sở hữu được cấp văn bằng bảo hộ (khoản 1 Điều 123 Luật Sở hữu trí tuệ). Ngược lại, khi nhãn hiệu đã được bảo hộ đứng tên Quý doanh nghiệp, cách xử lý bên làm hàng nhái được trình bày tại bài Xử lý xâm phạm nhãn hiệu tại Việt Nam.

3. Giải pháp khi nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam

Có hai cơ chế: phản đối đơn (khoản 1 Điều 112a) hoặc yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng (Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ).

Giải pháp pháp lý khi tranh chấp nhãn hiệu bị đăng ký trước tại Việt Nam
Các biện pháp pháp lý để đòi lại nhãn hiệu bị chiếm chỗ tại Việt Nam

Khi nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam, pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam có hai cơ chế can thiệp chính, tùy vào giai đoạn xử lý đơn đăng ký của bên chiếm chỗ.

3.1. Phản đối đơn đăng ký nhãn hiệu (nếu chưa được cấp bằng)

Nếu đơn đăng ký nhãn hiệu của bên thứ ba đang được thẩm định tại Cục Sở hữu trí tuệ và chưa được cấp văn bằng bảo hộ, doanh nghiệp có quyền phản đối việc cấp văn bằng. Tuy nhiên, quyền phản đối bị giới hạn chặt về thời gian. Khoản 1 Điều 112a Luật Sở hữu trí tuệ (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 131/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/4/2026) quy định:

“1. Trong các thời hạn sau đây, bất kỳ người thứ ba nào cũng có quyền phản đối việc cấp văn bằng bảo hộ:

(…)

b) Ba tháng kể từ ngày đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp, đơn đăng ký nhãn hiệu, đơn đăng ký chỉ dẫn địa lý được công bố.”

Với nhãn hiệu, cửa sổ phản đối vì vậy chỉ mở trong ba tháng kể từ ngày đơn được công bố.

Về căn cứ, khoản 1 Điều 117 Luật Sở hữu trí tuệ quy định đơn đăng ký nhãn hiệu bị từ chối cấp văn bằng bảo hộ khi có cơ sở để khẳng định rằng người nộp đơn đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu (điểm b). Dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu được coi là nhãn hiệu nổi tiếng của người khác trước ngày nộp đơn bị coi là không có khả năng phân biệt trong các trường hợp nêu tại điểm i khoản 2 Điều 74 Luật Sở hữu trí tuệ.

3.2. Nhãn hiệu đã được cấp bằng thì có yêu cầu hủy bỏ hiệu lực được không?

Trường hợp văn bằng bảo hộ đã được cấp, con đường pháp lý là yêu cầu Cục Sở hữu trí tuệ hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ nhãn hiệu.

Căn cứ hủy bỏ được quy định tại Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15). Với nhãn hiệu bị chiếm chỗ, căn cứ đáng chú ý nhất nằm ở điểm a khoản 1 Điều 96:

“1. Văn bằng bảo hộ bị hủy bỏ toàn bộ hiệu lực trong các trường hợp sau đây:

a) Người nộp đơn đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu; (…)”

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 96 quy định các trường hợp hủy bỏ toàn bộ hoặc một phần hiệu lực, trong đó có:

“2. Văn bằng bảo hộ bị hủy bỏ toàn bộ hoặc một phần hiệu lực nếu toàn bộ hoặc một phần văn bằng bảo hộ đó không đáp ứng quy định của Luật này về quyền đăng ký, điều kiện bảo hộ, sửa đổi, bổ sung đơn, bộc lộ sáng chế, nguyên tắc nộp đơn đầu tiên trong các trường hợp sau đây:

a) Người nộp đơn đăng ký không có quyền đăng ký và không được người có quyền đăng ký chuyển nhượng quyền đăng ký đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu;

b) Đối tượng sở hữu công nghiệp không đáp ứng các điều kiện bảo hộ quy định tại Điều 8 và Chương VII của Luật này;

(…)

e) Sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu không đáp ứng nguyên tắc nộp đơn đầu tiên quy định tại Điều 90 của Luật này.”

Thời hạn được yêu cầu hủy bỏ là điểm có tính quyết định. Khoản 4 Điều 96 quy định:

“4. Tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ trong các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này với điều kiện phải nộp phí, lệ phí.

Thời hiệu thực hiện quyền yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ là suốt thời hạn bảo hộ, trừ trường hợp yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ đối với nhãn hiệu vì lý do quy định tại khoản 2 Điều này thì thời hiệu là năm năm kể từ ngày cấp văn bằng bảo hộ hoặc từ ngày đăng ký quốc tế nhãn hiệu có hiệu lực tại Việt Nam.”

Như vậy, nếu yêu cầu hủy bỏ dựa trên căn cứ người nộp đơn có dụng ý xấu tại khoản 1, doanh nghiệp có thể thực hiện trong suốt thời hạn bảo hộ; nếu dựa trên các căn cứ tại khoản 2, chẳng hạn người nộp đơn không có quyền đăng ký, thời hiệu chỉ là năm năm kể từ ngày cấp văn bằng. Phản đối đơn và hủy bỏ văn bằng đã cấp là hai thủ tục khác nhau về thời điểm, căn cứ áp dụng và trình tự xử lý.

3.3. Thương lượng và mua lại quyền sở hữu nhãn hiệu

Doanh nghiệp có thể thương lượng để nhận chuyển nhượng nhãn hiệu từ bên đang đứng tên văn bằng bảo hộ. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu chỉ có hiệu lực khi đã được đăng ký tại cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp (khoản 1 Điều 148 Luật Sở hữu trí tuệ).

Việc chuyển nhượng quyền đối với nhãn hiệu không được gây ra sự nhầm lẫn về đặc tính, nguồn gốc của hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu; quyền đối với nhãn hiệu chỉ được chuyển nhượng cho tổ chức, cá nhân đáp ứng các điều kiện đối với người có quyền đăng ký nhãn hiệu đó (khoản 4, khoản 5 Điều 139 Luật Sở hữu trí tuệ).

3.4. Tình huống giả định

(Tình huống giả định) Một doanh nghiệp Trung Quốc phát hiện nhãn hiệu của mình bị một cá nhân tại Việt Nam nộp đơn đăng ký; đơn được công bố ngày 01/9/2026. Doanh nghiệp có quyền phản đối việc cấp văn bằng bảo hộ trong thời hạn ba tháng kể từ ngày đơn đăng ký nhãn hiệu được công bố (điểm b khoản 1 Điều 112a Luật Sở hữu trí tuệ). Nếu văn bằng đã được cấp, doanh nghiệp có quyền yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng. Với lý do người nộp đơn đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu (điểm a khoản 1 Điều 96), thời hiệu là suốt thời hạn bảo hộ; với lý do thuộc khoản 2 Điều 96, thời hiệu là năm năm kể từ ngày cấp văn bằng bảo hộ (khoản 4 Điều 96).

4. Kinh nghiệm thực tế để bảo vệ thương hiệu bền vững

Doanh nghiệp nên nộp đơn đăng ký sớm và rà soát định kỳ cơ sở dữ liệu nhãn hiệu tại Việt Nam để phát hiện đơn trùng.

4.1. Chủ động rà soát thị trường Việt Nam định kỳ

Cách hiệu quả nhất để không rơi vào tình huống nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam là ngăn nó xảy ra từ đầu. Rà soát định kỳ cơ sở dữ liệu nhãn hiệu của Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam giúp doanh nghiệp phát hiện sớm các đơn trùng hoặc tương tự, khi cơ hội phản đối vẫn còn trong thời hạn và chi phí xử lý thấp hơn nhiều so với tranh chấp sau khi văn bằng đã được cấp.

Song song, doanh nghiệp Trung Quốc có kế hoạch mở rộng sang Việt Nam nên nộp đơn đăng ký nhãn hiệu ngay từ giai đoạn nghiên cứu thị trường, thay vì chờ hoàn tất thủ tục đầu tư hay phân phối. Nên nộp đơn trực tiếp tại Cục Sở hữu trí tuệ hay qua hệ thống Madrid được so sánh tại bài Đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam cho doanh nghiệp Trung Quốc.

4.2. Hỗ trợ từ Luật sư Tiếng Trung

Không phải vụ tranh chấp nhãn hiệu bị đăng ký trước nào cũng có thể tự xử lý bằng tra cứu thông tin. Khi phát hiện nhãn hiệu của mình đã có trong cơ sở dữ liệu đăng ký của Việt Nam, dù đang chờ cấp hay đã có văn bằng, doanh nghiệp cần đánh giá nhanh tính khả thi của từng biện pháp, thời hạn còn lại để can thiệp và chiến lược xử lý phù hợp nhất với mục tiêu kinh doanh.

Đây là lúc cần luật sư có kinh nghiệm thực tế về sở hữu trí tuệ và am hiểu đặc thù doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam. Ngay từ đầu, luật sư có thể giúp đánh giá mức độ nổi tiếng của nhãn hiệu để xác định có đủ căn cứ hủy bỏ hay không, xây dựng bộ chứng cứ chứng minh việc sử dụng nhãn hiệu trước tại thị trường quốc tế, nhận diện dấu hiệu ý đồ xấu trong hành vi đăng ký của bên thứ ba, và tư vấn lộ trình phù hợp giữa phản đối đơn, hủy bỏ văn bằng hay thương lượng.
Tiếp cận sai hướng hoặc bỏ lỡ một thời hạn trong quy trình có thể khiến doanh nghiệp mất cơ hội đòi lại nhãn hiệu hợp pháp.

Nếu doanh nghiệp đang đối mặt với tình huống nhãn hiệu Trung Quốc bị đăng ký trước tại Việt Nam, hoặc cần rà soát sớm để phòng ngừa, đội ngũ tại Luật Sư Tiếng Trung sẵn sàng tư vấn chuyên sâu, theo sát từng giai đoạn xử lý và đặt lợi ích thực chất của khách hàng làm trung tâm.

Nếu Quý doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ hoặc trao đổi về vấn đề nêu trong bài, đội ngũ Luật sư Tiếng Trung có thể hỗ trợ và làm việc trực tiếp bằng tiếng Trung; xem thêm tại dịch vụ luật sư tư vấn doanh nghiệp.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Việt Nam có áp dụng nguyên tắc nộp đơn đầu tiên đối với nhãn hiệu không?

Có. Khoản 2 Điều 90 Luật Sở hữu trí tuệ quy định khi có nhiều đơn của nhiều người khác nhau đăng ký các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn cho sản phẩm, dịch vụ trùng hoặc tương tự, văn bằng bảo hộ chỉ được cấp cho nhãn hiệu trong đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất.

5.2. Thời hạn phản đối đơn đăng ký nhãn hiệu là bao lâu?

Ba tháng kể từ ngày đơn đăng ký nhãn hiệu được công bố. Theo điểm b khoản 1 Điều 112a Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 131/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/4/2026), trong thời hạn này bất kỳ người thứ ba nào cũng có quyền phản đối việc cấp văn bằng bảo hộ.

5.3. Nhãn hiệu được đăng ký với dụng ý xấu có bị hủy bỏ hiệu lực văn bằng không?

Có. Điểm a khoản 1 Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 07/2022/QH15 và Luật số 131/2025/QH15) quy định văn bằng bảo hộ bị hủy bỏ toàn bộ hiệu lực trong trường hợp người nộp đơn đăng ký nhãn hiệu với dụng ý xấu.

5.4. Người không có quyền đăng ký nhãn hiệu mà vẫn được cấp văn bằng thì có căn cứ hủy bỏ không?

Có. Điểm a khoản 2 Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ quy định văn bằng bảo hộ bị hủy bỏ toàn bộ hoặc một phần hiệu lực khi người nộp đơn không có quyền đăng ký và không được người có quyền đăng ký chuyển nhượng quyền đăng ký đối với nhãn hiệu.

5.5. Thời hiệu yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ nhãn hiệu là bao lâu?

Năm năm kể từ ngày cấp văn bằng bảo hộ hoặc từ ngày đăng ký quốc tế nhãn hiệu có hiệu lực tại Việt Nam, nếu yêu cầu hủy bỏ vì lý do quy định tại khoản 2 Điều 96. Với các trường hợp còn lại, khoản 4 Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ quy định thời hiệu là suốt thời hạn bảo hộ.

5.6. Yêu cầu hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ nhãn hiệu có phải nộp tại Tòa án không?

Không. Khoản 4 Điều 96 Luật Sở hữu trí tuệ quy định tổ chức, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp hủy bỏ hiệu lực văn bằng bảo hộ trong các trường hợp tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, với điều kiện phải nộp phí, lệ phí.

Đồng hành cùng doanh nghiệp Việt – Trung

Đội ngũ Luật sư Tiếng Trung – Công ty Luật TNHH Phong Gia tư vấn trực tiếp bằng tiếng Trung, đồng hành cùng doanh nghiệp từ đàm phán, soạn thảo hợp đồng đến giải quyết tranh chấp.

📞 0912 085 076

🌐 luatsutiengtrung.vn

*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ vụ việc cụ thể nào. Để biết thêm chi tiết, hãy liên hệ Luật sư!

Chia sẻ:
Facebook
Email
X

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Kết hôn với người Trung Quốc – nhẫn cưới, chữ song hỷ và sách luật, Luật sư Tiếng Trung
Bên Trung Quốc phải đáp ứng điều kiện kết hôn của cả luật Trung Quốc và luật Việt Nam. Bài nêu hồ sơ, nơi đăng ký, chứng nhận Apostille và mức phạt theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP.
Xử lý xâm phạm nhãn hiệu tại Việt Nam: quy trình từ phát hiện đến ngăn chặn
Quy trình 4 bước xử lý xâm phạm nhãn hiệu tại Việt Nam: nhận diện hành vi xâm phạm theo Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ, giữ chứng cứ, giám định khi cần, chọn cơ quan xử lý và biện pháp ngăn chặn.
Rà soát hợp đồng song ngữ Việt – Trung trước khi ký: những điểm không được bỏ qua
Những điểm doanh nghiệp Trung Quốc cần đối chiếu giữa bản tiếng Việt và bản tiếng Trung trước khi ký: ngôn ngữ ưu tiên, tiền đặt cọc, tiền phạt vi phạm, luật áp dụng và nơi giải quyết tranh chấp.
Thư yêu cầu thanh toán của luật sư: khi nào nên gửi và cần nêu những gì
Khi nào nên nhờ luật sư gửi thư đòi nợ, thư phải ghi những gì về căn cứ, tiền lãi chậm trả, thời hạn và cảnh báo pháp lý, và vì sao lá thư có giá trị khi hợp đồng không ghi ngày thanh toán.

đặt lịch tư vấn

Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng bạn 24/7. Hãy chọn phương thức thuận tiện nhất để kết nối với đội ngũ luật sư chuyên nghiệp của chúng tôi.

Tượng nữ thần công lý – Luật sư Tiếng Trung
Tranh thủy mặc núi non
扫码添加微信:anfa336688(Luật sư Tiếng Trung)
微信号:anfa336688