Hình ảnh sản phẩm bị sao chép trên sàn thương mại điện tử được xử lý theo quy định về quyền tác giả: tác phẩm nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng là loại hình được bảo hộ (khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ). Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt đã đăng ký hay chưa đăng ký (khoản 1 Điều 6). Bài viết trình bày căn cứ bảo hộ, cách lập chứng cứ, quy trình yêu cầu sàn gỡ bỏ và khởi kiện đòi bồi thường.
1. Thực trạng sao chép hình ảnh sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử
Hành vi xâm phạm quyền nhân thân (Điều 19) và quyền tài sản (Điều 20) là xâm phạm quyền tác giả theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ.
Hình ảnh sản phẩm bị sao chép trên sàn thương mại điện tử là tình trạng nhiều nhà bán hàng chính hãng đang phải đối mặt hằng ngày. Khi đối thủ dùng lại ảnh chụp, ảnh dàn dựng hay infographic mà doanh nghiệp đã đầu tư công sức sản xuất, thiệt hại vượt ra ngoài bản thân hình ảnh: doanh nghiệp mất khách hàng, mất lợi thế cạnh tranh và uy tín thương hiệu bị suy giảm.
Phần lớn người bán biết mình đang bị xâm phạm nhưng không biết căn cứ pháp lý nằm ở đâu, cần thu thập chứng cứ như thế nào, và phải làm gì để yêu cầu gỡ bỏ hoặc đòi bồi thường đúng quy trình. Phần phân tích dưới đây đi qua từng bước xử lý thực tế, từ xác lập quyền sở hữu đến can thiệp pháp lý khi cần thiết.

1.1. Các hình thức xâm phạm phổ biến: copy paste, chỉnh sửa logo, chèn watermark đè
Vi phạm bản quyền hình ảnh sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử diễn ra dưới nhiều dạng, từ thô sơ đến khá tinh vi. Phổ biến nhất là tải ảnh gốc về rồi đăng nguyên lên gian hàng cạnh tranh mà không xin phép.
Nhiều trường hợp khác chỉ chỉnh sửa nhỏ, như xóa logo thương hiệu, cắt viền ảnh, đổi màu nền hoặc chèn watermark của gian hàng mới đè lên ảnh gốc. Hành vi xâm phạm quyền nhân thân quy định tại Điều 19 và quyền tài sản quy định tại Điều 20 của Luật Sở hữu trí tuệ là hành vi xâm phạm quyền tác giả (khoản 1, khoản 2 Điều 28).
1.2. Hệ quả tiêu cực đối với uy tín và doanh thu của nhà bán hàng chính hãng
Khi hình ảnh sản phẩm bị sao chép tràn lan, người tiêu dùng khó phân biệt đâu là gian hàng chính hãng, đâu là hàng nhái hoặc hàng kém chất lượng. Tỷ lệ chuyển đổi giảm trực tiếp, và đánh giá về thương hiệu bị ảnh hưởng trong dài hạn.
Về doanh thu, gian hàng vi phạm thường bán giá thấp hơn hoặc gian lận chất lượng, khiến khách hàng quay lại phàn nàn với chính thương hiệu gốc. Thiệt hại kép, vừa mất khách vừa mất uy tín, là lý do việc xử lý vi phạm cần được thực hiện kịp thời và đúng hướng.
2. Căn cứ pháp lý để bảo vệ bản quyền hình ảnh sản phẩm
Có: tác phẩm nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng được bảo hộ (khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ), không cần đăng ký (khoản 1 Điều 6).
2.1. Hình ảnh sản phẩm có được bảo hộ quyền tác giả không?
Hình ảnh sản phẩm do cá nhân, tổ chức chụp hoặc thiết kế là tác phẩm thuộc đối tượng bảo hộ quyền tác giả theo Luật Sở hữu trí tuệ. Khoản 1 Điều 6 của Luật quy định:
“1. Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký.”
Như vậy, quyền đối với hình ảnh sản phẩm phát sinh ngay khi ảnh được chụp hoặc thiết kế xong, không chờ đến thủ tục đăng ký.
Khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ liệt kê tác phẩm mỹ thuật, mỹ thuật ứng dụng (điểm g) và tác phẩm nhiếp ảnh (điểm h) trong các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả.
2.2. Có cần Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả để được bảo hộ không?
Theo khoản 3 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ, tác phẩm được bảo hộ phải do tác giả trực tiếp sáng tạo bằng lao động trí tuệ của mình mà không sao chép từ tác phẩm của người khác.
Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không phải điều kiện để được bảo hộ, nhưng có giá trị về chứng minh. Khoản 2 và khoản 3 Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 07/2022/QH15) quy định:
“2. Việc nộp hồ sơ để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan không phải là thủ tục bắt buộc để được hưởng quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của Luật này.
3. Tổ chức, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan không có nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả, quyền liên quan thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại.”
Như vậy, người đã được cấp Giấy chứng nhận không có nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại.
3. Cách xác lập chứng cứ khi phát hiện hình ảnh bị sao chép
Giữ tệp ảnh gốc, lưu đường link, ảnh chụp màn hình và yêu cầu Thừa hành viên lập vi bằng (khoản 1 Điều 27 Nghị định 151/2026/NĐ-CP).

3.1. Lưu trữ file gốc, metadata (EXIF) và lịch sử đăng tải đầu tiên
Việc đầu tiên là củng cố chứng cứ về phía mình trước khi tiến hành bất kỳ thao tác gỡ bỏ nào. File ảnh gốc (RAW hoặc định dạng gốc chưa nén) chứa dữ liệu EXIF ghi lại ngày giờ chụp, thiết bị và thông số kỹ thuật, là bằng chứng kỹ thuật có giá trị để xác định tác giả thực sự.
Song song, cần lưu lại lịch sử đăng tải đầu tiên: ngày đăng hình trên website, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hoặc email nội bộ. Hợp đồng với nhiếp ảnh gia hoặc studio thiết kế, nếu có, cũng là tài liệu bổ sung có giá trị pháp lý cao.
3.2. Thu thập bằng chứng vi phạm: ảnh chụp màn hình, đường link, thông tin gian hàng vi phạm
Khi phát hiện hành vi xâm phạm, cần thu thập ngay toàn bộ bằng chứng, vì đối thủ có thể xóa dấu vết rất nhanh sau khi nhận được thông báo vi phạm. Ảnh chụp màn hình phải thể hiện rõ URL, tên gian hàng, ngày giờ chụp và đường link sản phẩm vi phạm.
Ngoài ảnh chụp màn hình, nên lưu toàn bộ trang bằng công cụ lưu trang web (webpage archive) để giữ nguyên nội dung, thông tin người bán và dấu thời gian. Biện pháp này đặc biệt hữu ích khi đối thủ cố tình gỡ ảnh vi phạm trước khi doanh nghiệp kịp hoàn tất quy trình báo cáo.
3.3. Vi bằng có giá trị chứng cứ thế nào?
Nhiều nhà bán hàng bỏ qua việc lập vi bằng. Từ ngày 01/7/2026, tổ chức và hoạt động của Thừa hành viên thực hiện theo Nghị định 151/2026/NĐ-CP. Nghị định này thay thế Nghị định 08/2020/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại.
Về giá trị pháp lý, khoản 1 Điều 27 Nghị định 151/2026/NĐ-CP quy định: “1. Vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án nhân dân và các cơ quan có thẩm quyền xem xét khi giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật.” Cách dùng vi bằng để cố định tin nhắn và chứng cứ điện tử được trình bày thêm tại bài Tin nhắn WeChat có làm chứng cứ tại Tòa án Việt Nam không.
3.4. Tình huống giả định
(Tình huống giả định) Công ty A tại Quảng Châu bán đèn bàn trên một sàn thương mại điện tử ở Việt Nam, dùng bộ 12 ảnh do công ty tự chụp tháng 3/2026 và chưa đăng ký quyền tác giả. Tháng 10/2026, gian hàng B đăng lại nguyên 12 ảnh này. Quyền tác giả của Công ty A đối với bộ ảnh đã phát sinh từ khi ảnh được tạo ra, dù chưa đăng ký (khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ). Vì chưa có Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Công ty A không thuộc trường hợp được miễn nghĩa vụ chứng minh tại khoản 3 Điều 49, nên giữ tệp ảnh gốc và yêu cầu Thừa hành viên lập vi bằng ghi nhận gian hàng B; vi bằng là nguồn chứng cứ (khoản 1 Điều 27 Nghị định 151/2026/NĐ-CP). Công ty A có quyền yêu cầu B chấm dứt hành vi, gỡ bỏ và xóa nội dung vi phạm trên không gian mạng, bồi thường thiệt hại (điểm b khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ).
4. Quy trình xử lý vi phạm bản quyền hình ảnh trên sàn TMĐT
Chủ thể quyền có quyền yêu cầu bên xâm phạm chấm dứt, gỡ bỏ nội dung và bồi thường thiệt hại (khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ).
4.1. Gửi yêu cầu hỗ trợ (Report) thông qua cổng thông tin của sàn
Hình ảnh sản phẩm bị sao chép trên sàn thương mại điện tử có thể được xử lý ban đầu qua cơ chế báo cáo vi phạm nội bộ của từng sàn, mỗi nền tảng có quy trình và yêu cầu tài liệu riêng. Khi gửi báo cáo, chủ sở hữu quyền cung cấp thông tin gian hàng vi phạm, đường dẫn ảnh gốc và tài liệu chứng minh quyền theo biểu mẫu của từng sàn. Về phía sàn, khoản 2 Điều 198b Luật Sở hữu trí tuệ quy định doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian có trách nhiệm triển khai các biện pháp kỹ thuật, phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các chủ thể quyền thực thi các biện pháp bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian mạng. Khi lưu trữ nội dung thông tin số theo yêu cầu của người sử dụng dịch vụ, doanh nghiệp này chỉ được miễn trừ trách nhiệm pháp lý nếu không biết nội dung đó xâm phạm quyền tác giả và có hành động nhanh chóng gỡ bỏ hoặc ngăn chặn việc truy nhập đến nội dung đó khi biết nội dung xâm phạm (điểm c khoản 3 Điều 198b).
4.2. Soạn thảo thư cảnh báo pháp lý yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm
Song song với báo cáo trên sàn, gửi thư cảnh báo pháp lý (Legal Notice) trực tiếp đến bên vi phạm tạo ra áp lực đáng kể. Thư cần nêu rõ căn cứ pháp lý về quyền tác giả, mô tả cụ thể hành vi vi phạm, yêu cầu gỡ bỏ trong thời hạn nhất định và hậu quả pháp lý nếu không tuân thủ.
Thư cũng tạo ra một mốc thời gian quan trọng, nếu sau này cần chứng minh bên vi phạm đã được thông báo mà vẫn không chấm dứt hành vi.
4.3. Yêu cầu cơ quan chức năng can thiệp hoặc khởi kiện dân sự đòi bồi thường
Khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ quy định chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm phải chấm dứt hành vi xâm phạm, gỡ bỏ và xóa nội dung vi phạm trên không gian mạng, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại (điểm b); yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm (điểm c); khởi kiện ra tòa án hoặc trọng tài (điểm d). Tòa án áp dụng các biện pháp dân sự tại Điều 202, trong đó có buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, buộc xin lỗi, cải chính công khai và buộc bồi thường thiệt hại. Trường hợp không thể xác định được mức bồi thường thiệt hại về vật chất theo các căn cứ tại điểm a, b và c khoản 1 Điều 205 thì mức bồi thường do Tòa án quyết định, tùy thuộc vào mức độ thiệt hại, nhưng không quá một tỷ đồng (điểm d khoản 1 Điều 205).
Ở giai đoạn này, hồ sơ chứng cứ đã thu thập, đặc biệt là vi bằng, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả và thư cảnh báo đã gửi, đóng vai trò trung tâm trong việc xác định thiệt hại và yêu cầu bồi thường. Ưu và nhược điểm của xử lý hành chính, dân sự và hình sự được so sánh tại bài Xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.
4.4. Chủ động đăng ký quyền tác giả sớm cho bộ nhận diện sản phẩm
Đăng ký quyền tác giả cho hình ảnh sản phẩm là bước chủ động nhất doanh nghiệp có thể làm trước khi vi phạm xảy ra. Người đã được cấp Giấy chứng nhận không có nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại (khoản 3 Điều 49 đã trích ở mục 2.2).
Bên cạnh đăng ký quyền tác giả cho ảnh, doanh nghiệp nên cân nhắc đăng ký kiểu dáng công nghiệp cho bao bì sản phẩm nếu đây là yếu tố nhận diện thương hiệu quan trọng. Hai cơ chế này khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau, tạo thêm một lớp bảo vệ cho tài sản số của doanh nghiệp.
4.5. Khi nào cần liên hệ Luật sư chuyên môn để xử lý triệt để?
Không phải trường hợp nào cũng cần luật sư ngay từ đầu, nhưng có những thời điểm tự xử lý có thể gây bất lợi nghiêm trọng: khi báo cáo trên sàn bị từ chối hoặc không có phản hồi, khi bên vi phạm phản bác và tự nhận quyền sở hữu, hoặc khi thiệt hại có thể định lượng và đủ lớn để khởi kiện đòi bồi thường. Đó là những tình huống cần luật sư chuyên về sở hữu trí tuệ.
Luật sư giúp soạn thảo hồ sơ pháp lý, và quan trọng hơn, đánh giá chứng cứ hiện có đã đủ để tiến hành tố tụng hay chưa, tránh rủi ro đi sai hướng hoặc bỏ lỡ thời hiệu khởi kiện. Để được tư vấn về tình huống cụ thể, Quý doanh nghiệp có thể liên hệ Luật Sư Tiếng Trung để được hỗ trợ đánh giá ban đầu.
Hình ảnh sản phẩm bị sao chép trên sàn thương mại điện tử là vấn đề có giải pháp pháp lý rõ ràng, nhưng hiệu quả phụ thuộc phần lớn vào việc chứng cứ được thu thập đúng cách và quy trình được thực hiện đúng thứ tự. Doanh nghiệp không nên để thiệt hại kéo dài chỉ vì chưa biết bắt đầu từ đâu.
Nếu Quý doanh nghiệp đang đối mặt với vi phạm bản quyền hình ảnh và cần định hướng xử lý cụ thể, hãy liên hệ đội ngũ Luật Sư Tiếng Trung qua hotline 0912 085 076, email luatsutiengtrung.vn@gmail.com hoặc đến trực tiếp tại Số 29 Đường 55, An Khánh (Thảo Điền, Thủ Đức), Tp.HCM.
4.6. Hỗ trợ từ Luật sư Tiếng Trung
Nếu Quý doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ hoặc trao đổi về vấn đề nêu trong bài, đội ngũ Luật sư Tiếng Trung có thể hỗ trợ và làm việc trực tiếp bằng tiếng Trung; xem thêm tại dịch vụ tư vấn doanh nghiệp.
5. Câu hỏi thường gặp
5.1. Hình ảnh sản phẩm chưa đăng ký có được bảo hộ quyền tác giả không?
Có. Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký (khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ).
5.2. Có bắt buộc đăng ký quyền tác giả cho hình ảnh sản phẩm không?
Không. Việc nộp hồ sơ để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không phải là thủ tục bắt buộc để được hưởng quyền tác giả (khoản 2 Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ).
5.3. Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả có giá trị gì khi xảy ra tranh chấp?
Tổ chức, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không có nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại (khoản 3 Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ).
5.4. Vi bằng ghi nhận hình ảnh bị sao chép có giá trị thế nào?
Vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án nhân dân và các cơ quan có thẩm quyền xem xét khi giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật (khoản 1 Điều 27 Nghị định 151/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026).
5.5. Chủ sở hữu hình ảnh bị sao chép có quyền yêu cầu những gì?
Có quyền yêu cầu bên xâm phạm chấm dứt hành vi, gỡ bỏ và xóa nội dung vi phạm trên không gian mạng, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại; yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý; khởi kiện ra tòa án hoặc trọng tài (điểm b, c, d khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ).
5.6. Không xác định được thiệt hại vật chất thì mức bồi thường tối đa là bao nhiêu?
Không quá một tỷ đồng. Khi không thể xác định mức bồi thường thiệt hại về vật chất theo các căn cứ tại điểm a, b và c khoản 1 Điều 205 Luật Sở hữu trí tuệ thì mức bồi thường do Tòa án quyết định, tùy thuộc vào mức độ thiệt hại (điểm d khoản 1 Điều 205).
Đồng hành cùng doanh nghiệp Việt – Trung
Đội ngũ Luật sư Tiếng Trung – Công ty Luật TNHH Phong Gia tư vấn trực tiếp bằng tiếng Trung, đồng hành cùng doanh nghiệp từ đàm phán, soạn thảo hợp đồng đến giải quyết tranh chấp.
📞 0912 085 076
🌐 luatsutiengtrung.vn
*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ vụ việc cụ thể nào. Để biết thêm chi tiết, hãy liên hệ Luật sư!











