Tin nhắn WeChat có làm chứng cứ tại Tòa án Việt Nam không?

Tin nhắn WeChat có làm chứng cứ tại Tòa án Việt Nam không? Có: tin nhắn là thông điệp dữ liệu, được dùng làm chứng cứ theo khoản 1 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023, và dữ liệu điện tử là nguồn chứng cứ theo khoản 1 Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Giá trị dùng làm chứng cứ được xác định theo các căn cứ tại khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023.

1. Tin nhắn WeChat được pháp luật Việt Nam quy định là gì?

Tin nhắn WeChat là thông điệp dữ liệu theo khoản 4 Điều 3 Luật Giao dịch điện tử 2023.

1.1. Khái niệm thông điệp dữ liệu điện tử

Khoản 4 Điều 3 Luật Giao dịch điện tử 2023 định nghĩa: “Thông điệp dữ liệu là thông tin được tạo ra, được gửi, được nhận, được lưu trữ bằng phương tiện điện tử.” Định nghĩa này bao quát phần lớn các hình thức liên lạc kỹ thuật số hiện nay, từ email, tin nhắn SMS đến tin nhắn trên các nền tảng như WeChat, Zalo hay Messenger.

Tin nhắn trao đổi trên WeChat, dù ở dạng văn bản, hình ảnh hay tệp tài liệu, đều có thể được xác định là thông điệp dữ liệu điện tử theo nghĩa này. Đây là nền tảng ban đầu để xem xét giá trị pháp lý của loại dữ liệu này trong tố tụng.

1.2. WeChat có thuộc phạm vi nguồn chứng cứ theo quy định tố tụng?

Khoản 1 Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 liệt kê dữ liệu điện tử là một nguồn chứng cứ: “1. Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử;”. Theo đó, nội dung tin nhắn trên WeChat có thể được xem xét như một nguồn chứng cứ trong tố tụng dân sự.

Tin nhắn WeChat thuộc phạm vi nguồn chứng cứ về mặt lý thuyết, nhưng điều đó không có nghĩa Tòa án sẽ tự động chấp nhận mọi đoạn hội thoại được xuất trình. Pháp luật tố tụng đặt ra những điều kiện cụ thể mà chứng cứ điện tử phải đáp ứng trước khi được xem xét có giá trị chứng minh.

2. Điều kiện để tin nhắn WeChat được Tòa án chấp nhận làm chứng cứ

Giá trị chứng cứ xác định theo độ tin cậy, tính toàn vẹn và cách xác định người gửi, nhận (khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023).

Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023 quy định:

“1. Thông điệp dữ liệu được dùng làm chứng cứ theo quy định của Luật này và pháp luật về tố tụng.

2. Giá trị dùng làm chứng cứ của thông điệp dữ liệu được xác định căn cứ vào độ tin cậy của cách thức khởi tạo, gửi, nhận hoặc lưu trữ thông điệp dữ liệu; cách thức bảo đảm và duy trì tính toàn vẹn của thông điệp dữ liệu; cách thức xác định người khởi tạo, gửi, nhận thông điệp dữ liệu và các yếu tố phù hợp khác.”

Các tiêu chí này được cụ thể hóa trong thực tiễn qua ba yêu cầu dưới đây.

2.1. Tính nguyên vẹn và khả năng truy cập của dữ liệu

Điều 10 Luật Giao dịch điện tử 2023 quy định thông tin trong thông điệp dữ liệu được xem là toàn vẹn khi thông tin đó chưa bị thay đổi, trừ những thay đổi về hình thức phát sinh trong quá trình gửi, lưu trữ hoặc hiển thị thông điệp dữ liệu. Thông điệp dữ liệu có giá trị như bản gốc khi thông tin được bảo đảm toàn vẹn kể từ khi được khởi tạo lần đầu tiên dưới dạng một thông điệp dữ liệu hoàn chỉnh và có thể truy cập, sử dụng được dưới dạng hoàn chỉnh.

Cách thức bảo đảm và duy trì tính toàn vẹn của thông điệp dữ liệu là một trong các căn cứ xác định giá trị dùng làm chứng cứ (khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023).

2.2. Xác định danh tính người gửi và người nhận trên WeChat

Theo khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023, cách thức xác định người khởi tạo, gửi, nhận thông điệp dữ liệu là một trong các căn cứ xác định giá trị dùng làm chứng cứ. Vì vậy, khi dùng tin nhắn WeChat làm chứng cứ, bên xuất trình cần kèm tài liệu xác định chủ tài khoản đã gửi, nhận tin nhắn.

2.3. Mối liên hệ khách quan với tình tiết vụ án

Điều 93 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định chứng cứ trong vụ việc dân sự là những gì có thật được đương sự và cơ quan, tổ chức, cá nhân khác giao nộp, xuất trình cho Tòa án hoặc do Tòa án thu thập được theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và được Tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ án.

Tòa án phải đánh giá từng chứng cứ, sự liên quan giữa các chứng cứ và khẳng định tính hợp pháp, tính liên quan, giá trị chứng minh của từng chứng cứ (khoản 2 Điều 108 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

3. Những khó khăn và rủi ro khi dùng tin nhắn WeChat làm chứng cứ

Rủi ro chính: tin nhắn bị thu hồi, xóa; khó xác định chủ tài khoản ở nước ngoài; chỉ có ảnh chụp màn hình.

3.1. Rủi ro từ tính năng thu hồi và xóa tin nhắn

WeChat có tính năng thu hồi tin nhắn sau khi gửi và xóa lịch sử trò chuyện trên thiết bị. Vì giá trị dùng làm chứng cứ của thông điệp dữ liệu được xác định căn cứ vào độ tin cậy của cách thức khởi tạo, gửi, nhận hoặc lưu trữ thông điệp dữ liệu (khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023), tin nhắn cần được lưu giữ ngay khi phát sinh.

3.2. Khó khăn trong việc xác minh chủ tài khoản WeChat tại nước ngoài

Cách thức xác định người khởi tạo, gửi, nhận thông điệp dữ liệu là một trong các căn cứ xác định giá trị dùng làm chứng cứ (khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023). Với tài khoản WeChat của đối tác ở nước ngoài, bên xuất trình tin nhắn cần chuẩn bị tài liệu xác định chủ tài khoản; tài liệu bằng tiếng nước ngoài giao nộp cho Tòa án phải kèm theo bản dịch sang tiếng Việt, được công chứng, chứng thực hợp pháp (khoản 3 Điều 96 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

3.3. Lỗi thường gặp: Chỉ dùng ảnh chụp màn hình làm bằng chứng duy nhất

Giá trị dùng làm chứng cứ của thông điệp dữ liệu được xác định căn cứ vào độ tin cậy của cách thức khởi tạo, gửi, nhận hoặc lưu trữ thông điệp dữ liệu; cách thức bảo đảm và duy trì tính toàn vẹn của thông điệp dữ liệu; cách thức xác định người khởi tạo, gửi, nhận thông điệp dữ liệu và các yếu tố phù hợp khác (khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023).

Ảnh chụp màn hình do một bên tự lập không tự thể hiện các yếu tố này. Tòa án phải đánh giá từng chứng cứ, sự liên quan giữa các chứng cứ và khẳng định tính hợp pháp, tính liên quan, giá trị chứng minh của từng chứng cứ (khoản 2 Điều 108 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

3.4. Tình huống giả định

(Tình huống giả định) Một công ty Trung Quốc và đối tác Việt Nam thỏa thuận đơn hàng 500.000.000 đồng qua tin nhắn WeChat; sau đó đối tác phủ nhận đã đặt hàng. Tin nhắn là thông điệp dữ liệu, được dùng làm chứng cứ theo Luật Giao dịch điện tử 2023 và pháp luật về tố tụng (khoản 1 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023). Giá trị chứng cứ được xác định căn cứ vào độ tin cậy của cách thức khởi tạo, gửi, nhận, lưu trữ, cách thức bảo đảm tính toàn vẹn và cách thức xác định người khởi tạo, gửi, nhận (khoản 2 Điều 11). Công ty yêu cầu Thừa hành viên lập vi bằng ghi nhận nội dung tin nhắn trên thiết bị; vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét (khoản 1 Điều 27 Nghị định 151/2026/NĐ-CP). Tin nhắn bằng tiếng Trung khi giao nộp cho Tòa án phải kèm theo bản dịch sang tiếng Việt, được công chứng, chứng thực hợp pháp (khoản 3 Điều 96 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

4. Cách thức hợp pháp hóa tin nhắn WeChat để đảm bảo giá trị pháp lý

Hai cách củng cố: lập vi bằng ghi nhận nội dung tin nhắn và yêu cầu giám định (khoản 1 Điều 102 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

4.1. Lập vi bằng ghi nhận nội dung tin nhắn

Lập vi bằng là một cách để cố định nội dung tin nhắn WeChat trước khi nó bị xóa hoặc thu hồi. Từ ngày 01/7/2026, chức danh Thừa phát lại được thay bằng Thừa hành viên theo Nghị định 151/2026/NĐ-CP (thay thế Nghị định 08/2020/NĐ-CP). Khoản 2 Điều 2 và khoản 1 Điều 27 Nghị định này quy định:

“2. Vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến, được lập theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức theo quy định của Nghị định này.”

“1. Vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án nhân dân và các cơ quan có thẩm quyền xem xét khi giải quyết vụ việc theo quy định của pháp luật.”

Khi Thừa hành viên trực tiếp quan sát và ghi nhận nội dung tin nhắn WeChat đang hiển thị trên thiết bị, vi bằng ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến và là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét. Thủ tục này cần được làm sớm, trước khi đối phương kịp thu hồi tin nhắn hoặc trước khi dữ liệu bị mất trên thiết bị. Cách lập vi bằng cũng dùng được khi hình ảnh sản phẩm bị sao chép trên sàn thương mại điện tử, như trình bày tại bài Hình ảnh sản phẩm bị sao chép trên sàn thương mại điện tử.

4.2. Trích xuất dữ liệu qua giám định điện tử

Đương sự có quyền yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định hoặc tự mình yêu cầu giám định sau khi đã đề nghị Tòa án trưng cầu giám định nhưng Tòa án từ chối yêu cầu của đương sự (khoản 1 Điều 102 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Kết luận giám định được coi là chứng cứ nếu việc giám định đó được tiến hành theo đúng thủ tục do pháp luật quy định (khoản 6 Điều 95 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).

4.3. Hỗ trợ từ Luật sư Tiếng Trung

Thu thập và bảo toàn chứng cứ điện tử đúng cách cần được tiến hành ngay khi tranh chấp bắt đầu manh nha, chứ không đợi đến khi vụ việc đã được khởi kiện.

Luật sư có kinh nghiệm tố tụng sẽ giúp xác định ngay từ đầu loại chứng cứ nào cần bảo toàn, bằng phương thức nào là hợp lệ, và tránh những bước đi sai khiến tài liệu bị bác hoặc mất giá trị chứng minh. Tin nhắn xác nhận công nợ cũng là một trong những chứng cứ nên giữ ngay khi đối tác bắt đầu chậm trả, như trình bày tại bài Đối tác Việt Nam không thanh toán phải làm gì.

Nếu Quý doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ hoặc trao đổi về vấn đề nêu trong bài, đội ngũ Luật sư Tiếng Trung có thể hỗ trợ và làm việc trực tiếp bằng tiếng Trung; xem thêm tại dịch vụ tranh tụng và thu hồi nợ.

5. Câu hỏi thường gặp

5.1. Tin nhắn WeChat có làm chứng cứ tại Tòa án Việt Nam không?

Có thể. Khoản 1 Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 liệt kê dữ liệu điện tử là một nguồn chứng cứ, và khoản 1 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023 quy định thông điệp dữ liệu được dùng làm chứng cứ theo quy định của Luật này và pháp luật về tố tụng.

5.2. Tin nhắn WeChat dạng hình ảnh hoặc tệp tài liệu có được xem là thông điệp dữ liệu không?

Có thể. Khoản 4 Điều 3 Luật Giao dịch điện tử 2023 định nghĩa thông điệp dữ liệu là thông tin được tạo ra, được gửi, được nhận, được lưu trữ bằng phương tiện điện tử. Tin nhắn trên WeChat ở dạng văn bản, hình ảnh hay tệp tài liệu đều có thể được xác định theo định nghĩa này.

5.3. Tòa án có đương nhiên chấp nhận mọi tin nhắn WeChat được xuất trình không?

Không. Khoản 2 Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023 quy định giá trị dùng làm chứng cứ được xác định căn cứ vào độ tin cậy của cách thức khởi tạo, gửi, nhận hoặc lưu trữ; cách thức bảo đảm và duy trì tính toàn vẹn; cách thức xác định người khởi tạo, gửi, nhận thông điệp dữ liệu và các yếu tố phù hợp khác.

5.4. Vi bằng ghi nhận nội dung tin nhắn WeChat có phải là nguồn chứng cứ không?

Có. Khoản 1 Điều 27 Nghị định 151/2026/NĐ-CP quy định vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án nhân dân và các cơ quan có thẩm quyền xem xét khi giải quyết vụ việc. Theo khoản 2 Điều 2, vi bằng là văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi có thật do Thừa hành viên trực tiếp chứng kiến.

5.5. Nghị định 08/2020/NĐ-CP về Thừa phát lại còn áp dụng không?

Không. Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 151/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 08/2020/NĐ-CP và chức danh Thừa phát lại được thay bằng Thừa hành viên. Khoản 2 Điều 2 Nghị định 151/2026/NĐ-CP quy định vi bằng được lập theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

*Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo và không được xem là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ vụ việc cụ thể nào. Để biết thêm chi tiết, hãy liên hệ Luật sư!